-->

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016

Πως θα νομιμοποιηθούν οι συλλέκτες ορυκτών και φυσικών λίθων

Ο σμιθσονίτης (κοινώς καλαμίνα) είναι ανθρακικό ορυκτό του
 ψευδαργύρου (Λαύριο, Καμάριζα)
[του Πέτρου Τζεφέρη] [by Tzeferis Petros]

Δυστυχώς στην ελληνική νομοθεσία δεν ορίζονται ρητά ούτε οι φυσικοί λίθοι ούτε οι πολύτιμοι λίθοι. Υπάρχει μόνο η αναφορά στο άρθρο 2 του Μεταλλευτικού Κώδικα (ΜΚ) ότι οι πολύτιμοι λίθοι ανήκουν στην κατηγορία των Μεταλλευτικών Ορυκτών. Προφανώς μια τέτοια αναφορά είναι λανθασμένη με βάση επιστημονικά κριτήρια αλλά η διάκριση των ορυκτών από τον  ΜΚ (άρθρου 2) ως γνωστόν δεν βασίζεται πάντα σε επιστημονικά δεδομένα αλλά σε νομικά και οικονομικά κυρίως κριτήρια. Για παράδειγμα, πολλά ορυκτά όπως ο τάλκης, ο φθορίτης, οι άστριοι, ο λευκόλιθος, ο χουντίτης, οι πολύτιμοι λίθοι κλπ. τα οποία επιστημονικά αλλά και από πλευράς χρήσεών τους κατηγοριοποιούνται διαφορετικά, ο νομοθέτης σταθμίζοντας την τότε οικονομική τους σημασία αλλά και την παράδοση τα κατέταξε στα μεταλλεύματα.

Αυτό κάποτε πρέπει να διορθωθεί και μαζί πρέπει να δοθεί η δυνατότητα ειδικότερα για τους φυσικούς λίθους ή ορυκτολογικούς σχηματισμούς που χρησιμοποιούνται είτε στην κοσμηματοποιία είτε για συλλεκτικούς λόγους είτε για λόγους επίδειξης κι εκπαίδευσης να μπορούν να αδειοδοτούνται από τις αρμόδιες αρχές και να μην αποτελούν εσαεί παράνομη ή ημιπαράνομη δραστηριότητα. Να μπορεί δηλαδή ο καθηγητής να επιδείξει δύο-τρία ορυκτά στο μάθημά του, ο φορέας του γεωπάρκου επίσης, ο συλλέκτης ή ο μουσειακός χώρος να έχει μια νόμιμη ιδιωτική συλλογή από ορυκτολογικούς σχηματισμούς, τουλάχιστον όσον αφορά την προέλευση των ορυκτών.  Αρκεί να μπορεί να αποκλειστεί παράλληλα ότι αυτό δεν θα γίνει μια αφορμή και μια δικαιολογία για εμπορική διάθεση και κερδοσκοπία, κάτι που ούτως ή άλλως γίνεται σήμερα, σε μεγάλη έκταση με την πλήρη άγνοια και ανοχή εκ μέρους της πολιτείας. Αν επιπλέον η λήψη πραγματοποιείται αποκλειστικά με χειρωνακτικά μέσα και εργαλεία, η αλλοίωση του περιβάλλοντος θα ειναι ασήμαντη και δεν θα απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Ανναβεργίτης Λαυρίου (ορυχείο 3ο χλμ Km-3), ένα μοναδικό ορυκτό
παγκοσμίως (πρωτοπαρατηρήθηκε στο Annaberg της Σαξωνίας)
Καταρχάς λοιπόν η νομοθετική ρύθμιση θα πρέπει να απεμπλέκει τους συγκεκριμένους φυσικούς λίθους από τον μεταλλευτικό κώδικα και να τους τοποθετεί στην κατηγορία των λατομικών ορυκτών,  με μια απλή διάταξη που ενδεικτικά περιγράφω παρακάτω:

"Στην κατηγορία των φυσικών λίθων ανήκουν επίσης και οι εξορυσσόμενοι λίθοι που χρησιμοποιούνται για συλλεκτικούς λόγους όπως ενδεικτικά μπορεί να είναι  ορυκτολογικοί σχηματισμοί χαλαζία, αχάτη, αμέθυστου, χαλκηδόνιου, οπάλιου, ασβεστίτη, γκαιτίτη, μαλαχίτη, αζουρίτη κλπ. Επίσης τμήματα απολιθωματοφόρων οριζόντων ή/και απολιθώματα, λίθοι χρωματιστοί, λίθοι χρησιμοποιούμενοι στην λιθογραφία, οι οποίοι εξορύσσονται χειρονακτικά σε μικρές ποσότητες και μέγεθος και χρησιμοποιούνται  αποκλειστικά στην κοσμηματοποιία ή για διακοσμητικούς σκοπούς".

Εν συνεχεία με μια άλλη απλή διάταξη θα πρέπει να περιγράφεται η δυνατότητα αδειοδότησής τους, ενδεικτικά:

"Επιτρέπεται η απόληψη δειγμάτων των φυσικών λίθων των ανωτέρω περιπτώσεων  για εκπαιδευτικούς, επιδεικτικούς ή/και συλλεκτικούς σκοπούς, εφόσον προσδιοριστούν το είδος, η ποσότητα, η θέση/περιοχή  και η σκοπιμότητα της λήψης ώστε να εξασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση ο αποκλεισμός της εμπορικής διάθεσης. Η ποσότητα λήψης θα πρέπει να είναι εξαιρετικά περιορισμένη και αποκλειστικά με χειρωνακτικά μέσα κι εργαλεία. Δεν επιτρέπεται η λήψη παλαιοντολογικών καταλοίπων και γενικότερα λίθων που σχετίζονται με την αρχαιολογική κληρονομιά.  Η εργασία λήψης πραγματοποιείται κατόπιν αδείας της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος κι Ενέργειας μετά από  έγκριση από την  οικεία αρχαιολογική υπηρεσία"

Ιδιωτικές συλλογές ορυκτών είναι συνήθεις, ειδικά στην
περιοχή του Λαυρίου, συλλογή Β. Στεργίου
Με τον τρόπο αυτό θα εξορθολογιστεί τουλάχιστον στο μέλλον το  όλο ζήτημα και αφενός θα μπει στην κλίμακα που πρέπει δηλ. δεν θα μπορεί κάποιος να κάνει εκτενή (κι ενδεχομένως επικίνδυνη) εξόρυξη αλλά απλή απόληψη ελάχιστου υλικού υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις. Και αφετέρου θα καταστεί νόμιμη η όλη διαδικασία πάλι με τις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν, ώστε να μην είναι οι πάντες παράνομοι κάτι που επίσης ευνοεί γενικότερα την παραβατική κι έκνομη  συμπεριφορά. 

Τα παραπάνω εννοείται ότι δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να  αποτελούν προτροπή για κάποιους να κάνουν παράνομη εξόρυξη και μάλιστα από χώρους που είναι εγκαταλελειμμένοι κι επικίνδυνοι διότι όπως περιγράφηκε αλλού πρόκειται για κολάσιμη πράξη που τιμωρείται τόσο ποινικά όσο και με διοικητικά πρόστιμα. Αλλωστε σε κάθε περίπτωση η ανωτέρω αδειοδότηση θα τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο των αρμόδιων εποπτικών αρχών του υπουργείου Περιβάλλοντος οι οποίες σε περίπτωση μη ορθής εφαρμογής επιβάλουν τις προβλεπόμενες κυρώσεις.