ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΔΙΕΘΝΩΣΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ/ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Είναι η κατάρα του λιθίου, ηλίθιε! (ΙΙ)

[του Δρ. Πέτρου Τζεφέρη][by Tzeferis Petros]
Μήπως όμως δεν είναι ακριβώς έτσι;

Γιατί καταρχήν, το “resource curse” δεν ισχύει για κάθε γωνιά του πλανήτη, αλλά μόνο για εκείνους τους τόπους που πληρούν συγκεκριμένες αρνητικές προϋποθέσεις και κριτήρια: των αδύναμων θεσμών, της διαφθοράς πολιτικών και πολιτών και της εξάρτησης αυτών που κυβερνούν από το πελατειακό σύστημα (clientelism). Γιατί, για παράδειγμα, δεν ισχύει το ίδιο φαινόμενο και στην Σκανδιναβική χερσόνησο; Γιατί εκεί επιτυγχάνεται η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου αλλά και η κατανομή του στους πολίτες, με ορθολογικό και εν πολλοίς δίκαιο τρόπο, μέσω διεργασιών και θεσμών όπως το γνωστό σε όλους pention fund της Nορβηγίας; Γιατί προφανώς αν δεν απαλειφθούν οι αρνητικές προϋποθέσεις που προανέφερα, δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί το φαινόμενο, όσο κι αν η Βολιβία ή η Ελλάδα (που σαφώς πάσχει κι αυτή σε μεγάλο βαθμό από το resource curse) κάνουν βήματα προς την σωστή κατεύθυνση.

Και κάτι ακόμη: ας μην στοχοποιούμε το λίθιο, τον χρυσό, το πετρέλαιο, τον άνθρακα, τον ορυκτό πλούτο γενικότερα. Δεν υπάρχει κατάρα του Ορυκτού Πλούτου, υπάρχει η “κατάρα” του τρόπου που διαχειριζόμαστε την κάθε πλουτοπαραγωγική πηγή αγαθών. Υπάρχει άλλωστε και η κατάρα του «τριαντάφυλλου» της Κένυα, η κατάρα του «κακάο» της Ακτής Ελεφαντοστού, η κατάρα της “πέρκας” που κατέστρεψε οικολογικά τη λίμνη Βικτώρια.. Κι ακόμη η κατάρα του μαζικού τουρισμού και της άναρχης δόμησης.. μια δική μας κατάρα Και η λίστα της …κατάρας δεν έχει τελειωμό.. Μέχρι να αντιληφθούμε ότι δεν υφίσταται καμία κατάρα, παρά μόνον ο αναχρονιστικός, μεροληπτικός και μονοδιάστατος τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την ανάπτυξη!


Ολοι αναρωτιούνται γιατί δεν έρχεται η ανάπτυξη στην Ελλάδα.
Όμως η πολύφερνη ανάπτυξη και μάλιστα η βιώσιμη δεν είναι κάτι που θα έρθει με μαγικό τρόπο, όπως δεν πήγε και στην Βολιβία παρά την ειδοποιό διαφορά της συγκέντρωσης τεραστίων πόρων σε ένα περιζήτητο υλικό. Γιατί, η βιώσιμη ανάπτυξη, η ανάπτυξη γενικότερα, θέλει “κότσια” και δεν είναι ένα μονομερές αποτέλεσμα ενός ανθρώπου, ενός τομέα, μιας μόνης πολιτικής βούλησης, ενός σύγχρονου αναπτυξιακού νόμου. Πρέπει να γίνουν πολλά πράγματα μαζί. Εχει να κάνει με την ύπαρξη κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού, τη λειτουργία υποδομών, τη δημιουργία σύγχρονου θεσμικού πλαισίου, την κουλτούρα μιας κοινωνίας, την παιδεία μας πρωτίστως. Την διαρκή εγρήγορση σε σχέση με το τι γίνεται στην πόρτα μας αλλά και παντού γενικότερα. Δεν μπορεί να κυοφορούνται επαναστάσεις στα σπλάχνα της παγκόσμιας οικονομίας που διαμορφώνουν ή προδιαγράφουν το μέλλον, κι εμείς να είμαστε πανταχού απόντες! Ποιές επαναστάσεις; Να πω ορισμένες: της χρήσης των σπανίων γαιών, της ενέργειας (παραγωγής, διανομής, αποθήκευσης), της ψηφιακής τεχνολογίας..

Για παράδειγμα, για να επανέλθω στο λίθιο, οι χρήσεις του ιδιαίτερα στο τομέα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας έχουν ενεργοποιήσει κράτη κι εταιρείες. Στην πολιτεία της Καλιφόρνια ένα εκπονηθεί σχέδιο αποθήκευσης ενέργειας, τετραπλάσιου μεγέθους απ’ όση χωρητικότητα διαθέτουν σήμερα όλες οι μπαταρίες της υφηλίου. Η Tesla, πέραν των ηλεκτρικών αυτοκινήτων έχει επενδύσει στη δημιουργία ενός μεγάλου εργοστασίου παραγωγής συσσωρευτών λιθίου για οικιακή χρήση (Gigafactory). Συσσωρευτών δηλαδή, που θα αποθηκεύουν ενέργεια παραγόμενη από τις ΑΠΕ (τον ήλιο, αέρα κλπ) και θα τη διαθέτουν όταν το κάθε σπίτι την έχει ανάγκη. Το ίδιο κάνουν και οι κινέζοι προσπαθώντας να πλειοδοτήσουν αυτοί και να προλάβουν τις εξελίξεις..

Θα μου πείτε, τί μπορούμε να κάνουμε εμείς που εκτός των άλλων δεν διαθέτουμε κοιτάσματα λιθίου; Καταρχήν αυτό δεν είναι ακριβές, ακριβές είναι ότι δεν έχουμε ερευνήσει γι’ αυτά. Ηδη, μετά τον πρόσφατο εντοπισμό κοιτασμάτων λιθίου σε εβαποριτικές αποθέσεις στη Σερβία (τον ζανταρίτη, από την περιοχή jadar που εντοπίστηκε) και δεδομένης της ύπαρξης στον ελλαδικό χώρο αντιστοίχων γεωλογικών σχηματισμών, επιβάλλεται η επανεξέταση των δεδομένων και ο σχεδιασμός σχετικού ερευνητικού προγράμματος (ΙΓΜΕ, νέο ΕΣΠΑ).

Αλλά ας πάμε και λίγο παρακάτω: Ακόμη κι αν δεν έχουμε κοιτάσματα, θα πρέπει να αφουγκραζόμαστε την κατεύθυνση που κινείται η παγκόσμια οικονομία. Μια νέα τεχνολογική επανάσταση σημαίνει πιθανότατα τη δημιουργία χιλιάδων νέων μονάδων παραγωγής συσσωρευτών τα επόμενα χρόνια, άρα και χιλιάδων θέσεων εργασίας. Οι επιχειρήσεις που θα επενδύσουν σ΄αυτές τις μονάδες παραγωγής ήδη αναζητούν να χωροθετήσουν τις μονάδες αυτές ανά την υφήλιο. Μια χώρα που θέλει να πάρει μέρος στο διεθνή καταμερισμό της εργασίας και του πλούτου θα πρέπει πάντα να είναι έτοιμη διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο υποδοχής και προσέλκυσης τέτοιων επενδύσεων.

Με μια κουβέντα, η ανάπτυξη δεν θα έρθει ποτέ στον τόπο μας, αν δεν την φέρουμε εμείς!

Σχετικά Άρθρα