-->

Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014

O Ελληνικός Ορυκτός Πλούτος και ο κ. Ντὲ Λὰ Παλίς! (I)

[Του Δρ. Τζεφέρη Πέτρου*][by Peter Tzeferis]

Ορυκτός πλούτος υπάρχει λοιπόν στην Ελλάδα και αυτό είναι αλήθεια. Ομως η αλήθεια αυτή στο στόμα των διαφόρων …ορυκτολογούντων μοιάζει να είναι σαν εκείνη του Ντὲ Λὰ Παλίς. Μοιάζει δηλ. ανεκπλήρωτη και εν κατακλείδι άνευ ουσιαστικού περιεχομένου ως ένας κοινός λαπαλισμός. Ο όρος προέρχεται από το όνομα του στρατάρχη Ιάκωβου ντε Λα Παλίς, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη της Παβίας (1525). Ο ηρωικός του θάνατος υμνήθηκε απὸ ένα λαϊκὸ στιχούργημα που τελικά παρεξηγήθηκε καθώς αναφέρει και το ακόλουθο: «Ὁ κ. Ντὲ Λὰ Παλὶς σκοτώθηκε μπρος στην Παβία. Ενα τέταρτο πριν σκοτωθεί βρισκόταν ακόμη στὴ ζωή!». Εκτοτε τις άστοχες ή ατυχείς εκφράσεις ονομάζουμε λαπαλισμοὺς ή αλήθειες του κ. Ντὲ Λὰ Παλίς.

Γιατί το λέω αυτό; Μα γιατί ορυκτές πρώτες ύλες (ΟΠΥ) και ορυκτοί πόροι (ΟΠ) πχ. υδρογονάνθρακες, χρυσός, σπάνιες γαίες, γεωθερμικά ρευστά κλπ. υπάρχουν σε ικανές ποσότητες σε πολλές περιοχές της υφηλίου. Αλλά για να μετατραπεί το «ορυκτός πλούτος υπάρχει» σε «χρήματα υπάρχουν», πρέπει να μεσολαβήσουν προϋποθέσεις, συντονισμένες ενέργειες, σημαντικές επενδύσεις και ικανός χρόνος. Ο ορυκτός πλούτος δεν είναι σεντούκι με χρυσά νομίσματα όπως πολλοί τον παρουσιάζουν...

Συγκεκριμένα πρέπει να μεσολαβήσουν με επιτυχία δύο φάσεις. Η πρώτη, ας την πούμε ερευνητική, είναι αυτή που γεφυρώνει την μεγάλη απόσταση μεταξύ ενδείξεων για την ύπαρξη κοιτασμάτων και την ένταξή τους στα γνωστά αποθέματα, οπότε, και μόνον τότε, αποκτούν προεξοφλήσιμη οικονομική και ενίοτε γεωπολιτική αξία. Δυστυχώς ακόμη και τότε όταν δηλαδή μιλάμε για «γνωστά ή βέβαια» αποθέματα, αυτά δεν αποτελούν ένα άμεσα αξιοποιήσιμο προϊόν όπως ένα εμπόρευμα σε μια αποθήκη. Πρέπει όπως έχουμε επανειλημμένα εξηγήσει, σε μια επόμενη φάση, ας την πούμε παραγωγική, να εξορυχθούν και εν συνεχεία τα προϊόντα εξόρυξης να υποστούν επεξεργασία (εμπλουτισμό, μεταλλουργία κλπ) ώστε να μεταφραστούν σε χρήμα, πάντα υπό το τρέχον σε κάθε χρονική περίοδο επενδυτικό και τεχνολογικό επίπεδο, αλλά και τις τιμές που καθορίζονται από τη διεθνή οικονομική συγκυρία. Κι ακόμη για να ευοδωθούν αυτές οι παραγωγικές επενδύσεις πρέπει να υπάρχει πολιτική σταθερότητα αλλά και άλλα κίνητρα (θεσμικά, φορολογικά, εργασιακά κλπ) που να επιτρέπουν μακροχρόνιο κι επωφελή οικονομικό και επιχειρηματικό σχεδιασμό. Διαφορετικά, απλώς λαπαλίζουμε..

Ας δούμε ορισμένα παραδείγματα.

Το παράδειγμα της γεωθερμίας. Βεβαιωμένα γεωθερμικά πεδία (ΓΠ) και μάλιστα υψηλής ενθαλπίας υπάρχουν στον τόπο μας. Εντούτοις, αν εξετάσει κανείς την συνολική εγκατεστημένη ισχύ (σε mwt) των γεωθερµικών εφαρµογών στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια (σχήμα) συμπεραίνει ότι ο μόνος τομέας που βελτιώθηκε σημαντικά είναι εκείνος των Γεωθερμικών αντλιών θερμότητας (ΓΑΘ) και μάλιστα χωρίς την ύπαρξη οικονομικών κινήτρων και ενισχύσεων! (διάγραμμα). Δηλ. ο «μικρότερος» από κάθε άποψη τομέας που δεν αποτελεί ουσιαστικά γεωθερμία εφόσον δεν χρησιμοποιεί γεωθερμικά ρευστά.

Αντιθέτως, η γεωθερμία υψηλής ενθαλπίας έχει να επιδείξει μηδενικές εφαρμογές στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στον τόπο μας, παρότι πρόκειται για μια ήπια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας (ΑΠΕ) με τον υψηλότερο συντελεστή χρήσης/λειτουργίας σε σχέση με τις υπόλοιπες ΑΠΕ. Αν αφήσουμε κατά μέρος τις παλαιότερες προσπάθειες της Νισύρου και της Μήλου τις δεκαετίες του 70 και του 80 οι οποίες δημιούργησαν μια αρνητική παρακαταθήκη για τον τομέα, τι απέγινε αλήθεια με τις νέες προσπάθειες που ξεκίνησαν το 2011; 

 Οι επιτυχείς διεθνείς πλειοδοτικοί διαγωνισμοί για την έρευνα και εκμετάλλευση ΓΠ υψηλής θερμοκρασίας εκ μέρους του δημοσίου (Έβρο, Νέστο, Χίο, Σαμοθράκη, Σουσάκι, Σπερχειό, Ικαρία κλπ) δεν έχουν καταλήξει σε έργα, ούτε καν στην δρομολόγησή τους εκ μέρους των αναδόχων ενώ σε αναζήτηση στρατηγικού εταίρου βρίσκεται η Δ.Ε.Η. Ανανεώσιμες ΑΕ στην οποία έχουν περιέλθει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για τα ΓΠ της Μήλου, Κιμώλου-Πολυαίγου, Νισύρου, Λέσβου, Μεθάνων κλπ, χωρίς να έχουμε κι εδώ επενδύσεις. Φαίνεται ότι για κάποιες περιπτώσεις το επιχειρηματικό ρίσκο ήταν μεγάλο δεδομένης της οικονομικής κρίσης και οι επενδυτικές προτάσεις υπερεκτιμημένες (από ύψος επενδύσεων πλέον των 200 εκατ. € κατεβήκαμε στα 19 εκατ. € αλλά ούτε τότε κατέστη δυνατή η υλοποίηση της επένδυσης) ενώ για κάποιες άλλες πέραν των ανωτέρω, έχουν εγερθεί αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες (Νίσυρο, Μήλο κλπ) οι οποίες είναι απέναντι για περιβαλλοντικούς λόγους. 

Δυστυχώς μια παλαιότερη εκτίμησή μου (εδώ) ότι θα αργήσουμε πολύ να δούμε ηλεκτρική ενέργεια από γεωθερμία ρευστών υψηλής θερμοκρασίας ήρθε να επιβεβαιωθεί παρότι θα ευχόμουν το αντίθετο. Κι αυτό γιατί στο μεταξύ χάνεται μια μεγάλη ευκαιρία να εκμεταλλευτούμε ένα δώρο θεού, τη γεωθερμία, μια ΑΠΕ που δεν εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες (όπως οι υπόλοιπες ΑΠΕ) ή εποχές του χρόνου (όπως η καλλιέργεια βιομάζας) ούτε αντιμετωπίζει το πρόβλημα της διαλείπουσας παραγωγής, πλεονέκτημα που μπορεί να την καταστήσει ενεργειακή πηγή βάσης, αντικαθιστώντας -στο μέτρο του δυνατού- τις μονάδες λιγνίτη.

O Ελληνικός Ορυκτός Πλούτος και ο κ. Ντὲ Λὰ Παλίς! (II)

[αναδημοσίευση από το capital.gr]