-->

Κυριακή, 9 Μαρτίου 2014

Επιθεωρήσεις Μεταλλείων: λίγο πριν το τέλος;

Τα είπαμε, τα ξαναείπαμε, δεν ιδρώνει κανενός το αυτί του.
Τα γράψαμε, τα ξαναγράψαμε, δεν ιδρώνει κανενός η συνείδηση.

Το ΠΔ ετοιμάστηκε, ασχολούνται όλοι με τι προσόντα πρέπει να έχει ο εισηγητής και ο τμηματάρχης αλλά για την ουσία κανείς.

Και ποιά ειναι η ουσία; Μα η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της δημόσιας ασφάλειας και υγείας, του δημοσίου συμφέροντος. Αρχές που οι Επιθεωρήσεις Μεταλλείων εξυπηρετούν για πάνω από 50 χρόνια.

Σε πλήρη αντίθεση με την  ανάγκη για στελέχωση κι ενίσχυσή τους, ώστε να φροντίζουν για το δημόσιο αγαθό του ορυκτού πλούτου, το περιβάλλον και τις ζωές των εργαζόμενων, σχεδιάζεται ο άμεσος περαιτέρω υποβιβασμός των Επιθεωρήσεων από διευθύνσεις σε τμήματα με ακόμα λιγότερο προσωπικό. Η διοικητική υπαγωγή των Επιθεωρήσεων Μεταλλείων στην Υπηρεσία Επιθεώρησης  (Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος, Δόμησης, Ενέργειας και Μεταλλείων!) , ως τμήματα αυτής, θεωρούμε ότι αποτελεί υποβάθμιση και όχι μόνο δεν εξυπηρετεί αλλά υπονομεύει τον σκοπό και τον ρόλο που οφείλουν να διαδραματίσουν οι εν λόγω υπηρεσίες. Μια τέτοια υπαγωγή οδηγεί στην ανεξέλεγκτη υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας στα μεταλλευτικά-λατομικά έργα και  τη διόγκωση των παράνομων εξορύξεων κάτι που ήδη αποτελεί το μεγαλύτερο ζήτημα στον τομέα.

Επιπλέον, κάτι τέτοιο θα αποτελούσε παγκόσμια πρωτοτυπία καθόσον σε όλες τις χώρες του κόσμου η Επιθεώρηση των μεταλλείων και λατομείων ασκείται από αυτόνομες και ισχυρές διοικητικές μονάδες (Αναφέρουμε ενδεικτικά: ΗΠΑ - Mines Safety and Health Administration (MSHA), Αγγλία - HM Inspectorate of Mines, Κύπρος - Υπηρεσία Μεταλλείων, κ.λ.π.).

Αλλωστε η χώρα μας, με τον Ν. 3249/55 (ΦΕΚ 139/Α/1955), έχει εδώ και δεκαετίες κυρώσει την 81/1947 Διεθνή Σύμβαση Εργασίας (ΔΣΕ) «Περί Επιθεωρήσεως Εργασίας εις την Βιομηχανίαν και το Εμπόριον».  Οι ρυθμίσεις της 81 ΔΣΕ, οι οποίες εισάγουν την αρχή της ανεξαρτησίας της Επιθεώρησης Εργασίας από κυβερνητική μεταβολή και η ελευθερία κρίσεως (άρθρο 6 της 81 ΔΣΕ), αποτελούν τη νομική βάση των Επιθεωρήσεων Εργασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ  τα οποία την έχουν κυρώσει και ισχύουν και για τις αντίστοιχες Επιθεωρήσεις Μεταλλείων, εξ' ου και η μέχρι σήμερα σχετική αυτονομία των υπηρεσιών αυτών.

Μετά τα παραπάνω είναι πιθανόν η οποιαδήποτε διαφορετική αντιμετώπιση των Επιθεωρήσεων Μεταλλείων και η αμφισβήτηση της εν λόγω αυτονομίας τους, να ενέχει τον κίνδυνο καταδίκης της χώρας και την επιβολή τυχόν προβλεπόμενων κυρώσεων, από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν, (Καταδίκη της χώρας μας, μετά από καταγγελία του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου, για πλημμελή έλεγχο σε ορυχεία λιγνίτη, Καταδίκη της χώρας μας για την αποκέντρωση στις Περιφέρειες των Επιθεωρήσεων Εργασίας και στη συνέχεια συμμόρφωση, με την επακόλουθη, ίδρυση των ΣΕΠΕ, κ.λ.π.).

Θα μου πείτε ψιλά γράμματα. Ας πούμε λοιπόν και τα χοντρά. Για μια ακόμη φορά.
Οι δύο Επιθεωρήσεις Μεταλλείων (Βόρειας και Νότιας Ελλάδας) αποτελούν αυτή τη στιγμή τον μοναδικό ελεγκτικό μηχανισμό τόσο σε θέματα ορθολογικής και παράνομης εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου της χώρας, όσο και σε θέματα ασφάλειας και υγείας των εργαζόμενων στα υπόγεια και υπαίθρια μεταλλεία, τα λιγνιτωρυχεία, τις γεωτρήσεις των γεωθερμικών πεδίων, τα λατομεία αδρανών υλικών, μαρμάρων, βιομηχανικών ορυκτών, ορισμένες μεταλλουργικές εγκαταστάσεις κλπ-καλύπτοντας και τις  αρμοδιότητες της Επιθεώρησης Εργασίας. Ταυτόχρονα, έχουν συναρμοδιότητα σε θέματα τήρησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από τις μεταλλευτικές-λατομικές επιχειρήσεις.

Παρά τις τεχνικές ιδιαιτερότητες του εξορυκτικού κλάδου, τη μεγάλη χωρική διασπορά και το μεγάλο πλήθος μεταλλείων-λατομείων (~1.500 ενεργά, διάσπαρτα σε όλους τους νομούς), καθώς και τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες εργασίας για τους εργαζόμενους σε αυτά, οι Επιθεωρήσεις Μεταλλείων εδώ και δεκαετίες υπολειτουργούν. Σήμερα εργάζονται σε αυτές ελάχιστοι υπάλληλοι (13-14 σε καθεμία, εκ των οποίων 5-6 ελεγκτές μηχανικοί μεταλλείων για σχεδόν 20.000 εργαζόμενους), δε διαθέτουν καμία από τις προβλεπόμενες κι απαραίτητες άλλες ειδικότητες (πχ ηλεκτρολόγοι-μηχανολόγοι,περιβαλλοντολόγοι, τεχνικοί), δεν διαθέτουν στοιχειώδεις υποδομές (πχ όργανα, εργαστήρια, οχήματα για τους ελέγχους), ενώ δεν πραγματοποιείται καμία επιμόρφωση κι εξειδίκευση του προσωπικού σε τεχνικά θέματα ή θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία. Εντούτοις, με αυταπάρνηση κι ευσυνειδησία επιτελούν το έργο τους, δηλαδή την προστασία του δημόσιου και κοινωνικού συμφέροντος.

Και κάτι ακόμη, επειδή αυτήν την περίοδο εχει δρομολογηθεί η μεταρρύθμιση του συστήματος αδειοδότησης/ελεγχου των επιχειρήσεων (νομοσχέδιο Υπ. Ανάπτυξης). Η αδειοδότηση/έλεγχος δραστηριοτήτων  ΟΠΥ είναι δημοσίου συμφέροντος όπως επίσης και η προστασία του περιβάλλοντος αλλά και η ασφάλεια και η δημόσια υγεία για τα οποία οι επιπτώσεις της εκμετάλλευσης είναι σημαντικότατες και χρήζουν δημοσίου ελέγχου πριν την έναρξή τους δεδομένου της ειδικής φύσης του αντικειμένου, του υψηλού κόστους επενδύσεων και της ειδικής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας που απαιτείται. 

Δεν είναι το ίδιο να "αδειοδοτείς" και να "ελέγχεις" με outsourcing ή με μητρώο ιδιωτών επιθεωρητών ένα μεταλλείο ή μια εγκατάσταση επεξεργασίας με κυάνιο, όπως ενδεχομένως μπορείς να κάνεις με μια άλλη δραστηριότητα όπως γίνεται πχ. με τους ενεργειακούς επιθεωρητές και τους επιθεωρητές δόμησης. Το όριο μιας τέτοιας αδειδοδότησης με ex-post ελέγχους συμμόρφωσης είναι εκεί που διακυβεύεται το δημόσιο συμφέρον και στην περίπτωση των ΟΠΥ αυτη η διακύβευση είναι διαρκής και απαιτεί εγγυήσεις για τη διασφάλιση της.

Για το λόγο αυτό τόσο η αδειοδότηση όσο και ο έλεγχος των δραστηριοτήρτων ΟΠΥ γίνεται  σήμερα υπό καθεστώς ειδικής νομοθεσίας στην οποία καθορίζονται αντικειμενικού χαρακτήρα κριτήρια και ασκούνται οι αρμοδιότητες της Διοικήσεως ώστε να προστατεύονται τα ανωτέρω. 

Τέλος,  επειδή οι υπόψη δραστηριότητες ΟΠΥ  παρά την σπουδαιότητά τους για την εθνική οικονομία στερούνται κοινωνικής αποδοχής απαιτείται ακόμη περισσότερο να παραμείνουν οι αρμοδιότητες της δημόσιας διοίκησης,  ως εγγυητής της διασφάλισης των ορθών πρακτικών ώστε να υπάρξει η μέγιστη δυνατή αποδοχή των υπόψη οικονομικών δραστηριοτήτων από τις τοπικές κοινωνίες αλλά και ευρύτερα.

Νοιάζεται κανείς;

[του Πέτρου Τζεφέρη] [by Tzeferis Petros]

Κύριε Υπουργέ, γκρεμίστε αυτό το σπίτι τώρα!