-->

Τρίτη, 5 Οκτωβρίου 2010

Γνωμοδοτήσεις για τη στάθμιση του περιβαλλοντικού κόστους απο το ΣτΕ

1) Υπόθεση της Μεταλλουργίας Χρυσού Ολυμπιάδας (ΣτΕ 613/2002,Ολομ. [TVX HELLAS Α.Ε.]), στην σκέψη 7 της οποίας αναφέρεται ότι κατά τη λήψη μέτρων για τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη η στάθμιση και άλλων παραγόντων που ανάγονται στο γενικότερο εθνικό και δημόσιο συμφέρον όπως είναι εκείνοι που σχετίζονται με τους σκοπούς της οικονομικής αναπτύξεως, της αξιοποιήσεως του εθνικού πλούτου, της ενισχύσεως της περιφερειακής αναπτύξεως και της εξασφαλίσεως εργασίας στους πολίτες (άρθρο 22 του Συντάγματος), καθώς επίσης και της ανόδου του βιοτικού επιπέδου και της βελτιώσεως της ποιότητας ζωής.

Εντούτοις, η επιδίωξη των σκοπών αυτών και η στάθμιση των προστατευομένων αντιστοίχων εννόμων αγαθών πρέπει να συμπορεύεται προς την υποχρέωση της Πολιτείας να μεριμνά για την προστασία του περιβάλλοντος κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται βιώσιμη ανάπτυξη, και να μην προβαίνουν οι αρμόδιες αρχές στην έγκριση της κατασκευής και λειτουργίας ενός έργου όταν οι κίνδυνοι από το έργο «υπερακοντίζουν προδήλως τα προσδοκώμενα οφέλη» από την λειτουργία του.

Σε κάθε, πάντως, περίπτωση θα πρέπει να συνεκτιμώνται αφ` ενός μεν ο τρόπος και η μέθοδος και η τεχνολογία κατασκευής και λειτουργίας της συγκεκριμένης εγκαταστάσεως και αφ` ετέρου ο ειδικότερος χαρακτήρας του δημοσίου συμφέροντος, το οποίο προσδοκάται ότι θα εξυπηρετηθεί από το έργο ή την δραστηριότητα αυτή, δεδομένου ότι η κατά τα ανωτέρω επιβαλλόμενη στάθμιση συναρτάται εκάστοτε με το είδος και την έκταση της επαπειλούμενης βλάβης και την φύση της εξυπηρετούμενης με την εκτέλεση του έργου ανάγκης. Κι ακόμη, ο επιδιωκόμενος σκοπός θα πρέπει να μην μπορεί να επιτευχθεί με άλλον, ακόμα και δαπανηρότερο τρόπο, ενώ θα πρέπει να εκτιμάται η δημόσια ωφέλεια σε εθνικό επίπεδο.

Υπενθυμίζεται τελικά ότι η αίτηση ακύρωσης για την περίπτωση αυτή έγινε δεκτή. Η προσβαλλόμενη πράξη έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή και λειτουργία εγκαταστάσεων παραγωγής χρυσού στην Ολυμπιάδα Χαλκιδικής κρίθηκε μη νόμιμη, ως προϊόν πλημμελούς σταθμίσεως μεταξύ αφενός σκοπών θαλπομένων μεν από τον νόμο και το Σύνταγμα αλλά όχι επαρκών να αντισταθμίσουν την επαπειλούμενη βλάβη του φυσικού περιβάλλοντος και αφετέρου της τελευταίας αυτής βλάβης.

2) Υπόθεση των Κοιτασμάτων Βωξίτη στη Φωκίδα (ΣτΕ 2059/2007, 7μ, σκ. 20 και 21), όπου ο συντακτικός νομοθέτης προέβη μεν σε στάθμιση των άρθρων 24 και 106 πλην όμως σε μία περίπτωση στην οποία η βλάβη θα ήταν περιορισμένη, προσωρινή και αναστρέψιμη. Ειδικότερα, στην υπόθεση αυτή το ΣτΕ αναφέρεται στο γεγονός ότι η Διοίκηση κατά την αδειοδότηση του έργου εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων έλαβε (μεταξύ άλλων) υπ’ όψιν της το γεγονός ότι ο βωξίτης αποτελεί το μοναδικό μετάλλευμα – πρώτη ύλη παραγωγής αλουμινίου με ιδιαίτερη σημασία για την εθνική οικονομία.

Τα ειδικά μέτρα που είχαν ληφθεί για την προστασία του περιβάλλοντος σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν προέκυψε ιδιαίτερος κίνδυνος από την κατασκευή και λειτουργία του έργου, ο οποίος να «υπερακοντίζει προδήλως τα προσδοκώμενα οφέλη» και πάντως ότι η βλάβη θα ήταν περιορισμένη, προσωρινή και αναστρέψιμη οδήγησε σε απόρριψη της σχετικής αιτήσεως ακυρώσεως και τελικά την υλοποίηση του έργου.

Όπως προκύπτει από τα παραδείγματα, οι αποφάσεις είναι ευέλικτες και όχι μονομερείς, αποδεικνύοντας ότι τελικά η προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη όχι μόνο δε βρίσκονται σε σχέση ανταγωνιστική αλλά τελούν η μία προϋπόθεση της άλλης, ιδίως υπό το πρίσμα της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της αειφόρου αναπτύξεως. Δε γνωρίζουμε άλλωστε περίπτωση κατά την οποία, αν και προέκυπτε τέτοιος κίνδυνος, παρόλ’ αυτά να επετράπη η υλοποίηση ενός έργου στη βάση του άρθρου 106 του Συντάγματος.