-->

Πέμπτη, 20 Σεπτεμβρίου 2018

Διερεύνηση των Δυνατοτήτων Υπόγειας Αποθήκευσης Ενέργειας στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Έργου ESTMAP

Συνολική παρουσίαση υπόγειων θέσεων κατάλληλων για αποθήκευση ενέργειας με αναγραφή των αντίστοιχων μορφών αποθηκευόμενης ενέργειας
Η μετάβαση προς ένα καθαρό και χαμηλού άνθρακα ενεργειακό σύστημα θα συνοδεύεται από
εκτεταμένες αλλαγές στα σχήματα παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας λόγω της προβλεπόμενης
μεγάλης αύξησης των διαλειπουσών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο ενεργειακό σύστημα.

Αυτές οι μεταβολές απαιτούν λύσεις προκειμένου να διασφαλισθεί αξιόπιστη, καθαρή και προσιτή
οικονομικά ενέργεια για όλους τους πολίτες και τις βιομηχανίες της Ευρώπης. Μεταξύ άλλων, η
αποθήκευση ενέργειας θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο
στην παροχή της απαραίτητης ευελιξίας και την προσφορά επιλογών εξισορρόπησης στο ολοκληρωμένο ενεργειακό σύστημα. 

Η ιδέα της εποχιακής αποθήκευσης ενέργειας, σε διάφορες κλίμακες, προκαλεί το ενδιαφέρον σε
Ευρωπαϊκό και γενικότερα διεθνές επίπεδο, αφού αποσκοπεί στην εξισορρόπηση μεταξύ ζήτησης και
προσφοράς ενέργειας, τη διαχείριση του δικτύου, την ενεργειακή απόδοση, την ύπαρξη στρατηγικών
αποθεμάτων και την εφεδρική τροφοδοσία για την απρόσκοπτη παροχή ενέργειας, οδηγώντας σε
σημαντικά ενεργειακά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και εθνικά οφέλη.

Τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας μπορεί να είναι είτε υπέργεια (εγκαταστάσεις πάνω στην επιφάνεια του εδάφους) είτε υπόγεια (μέσα σε γεωλογικούς σχηματισμούς). Η επιλογή μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας αποθήκευσης εξαρτάται από το σκοπό της αποθήκευσης, τον τύπο της ενεργειακής πηγής, το είδος του ταμιευτήρα που είναι διαθέσιμος και το διαθέσιμο αποθηκευτικό χώρο. 

Τα συστήματα υπόγειας αποθήκευσης ενέργειας περιλαμβάνουν τις ακόλουθες μορφές: (α) αποθήκευση φυσικού αερίου (Natural Gas Storage, UGS), (β) αποθήκευση πεπιεσμένου αέρα (Compressed Air Energy Storage, CAES), (γ) αποθήκευση υδρογόνου (Hydrogen Storage, HES), (δ) υπόγεια αντλησιοταμίευση νερού (Underground Pumped Hydro Storage, UPHS)και (ε) αποθήκευση θερμικής ενέργειας (Thermal Energy Storage, TES).

Τα συστήματα αυτά συνίστανται από τα ακόλουθα επιμέρους τμήματα: (α) επιφανειακές
(υπάρχουσες ή μελλοντικές) εγκαταστάσεις με συγκεκριμένες λειτουργικές παραμέτρους που
καθορίζουν την τεχνική και οικονομική επίδοση της αποθήκευσης μέσα στην ενεργειακή υποδομή με
την οποία συνδέονται, (β) δίκτυα μεταφοράς και διανομής και (γ) υπόγειοι ταμιευτήρες. Η εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων μπορεί κάποιες φορές να παρεμποδισθεί από κάποιους επιφανειακούς περιορισμούς, όπως είναι π.χ. η ύπαρξη ορισμένων περιοχών Natura2000.

 Γεωλογικές δομές, κατάλληλες για τα συστήματα αυτά είναι: (α) εξαντλημένοι ταμιευτήρες υδρογονανθράκων, (β) υδροφορείς - παγίδες με κακή ποιότητα νερού, (γ) αλατούχοι σχηματισμοί και έγκοιλα, (δ) εγκαταλελειμμένα ορυχεία, (ε) υπάρχοντα ανθρωπογενή (τεχνητά) έγκοιλα και (στ) γεωλογικοί σχηματισμοί ευνοϊκοί για τη διάνοιξη τεχνητών εγκοίλων. 

Στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Έργου ESTMAP (Energy Storage Mapping and Planning), στο οποίο
συμμετείχε το Ι.Γ.Μ.Ε., αναζητήθηκαν δεδομένα για υπάρχουσες, δυνητικές και μελλοντικές θέσεις
αποθήκευσης ενέργειας τόσο σε εθνικό όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να
δημιουργηθεί μια βάση με πληροφορίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, να αναλυθούν και να
αξιολογηθούν κατάλληλα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 


Τα αποτελέσματα αυτής της προκαταρκτικής έρευνας παρουσιάζονται συνολικά στην παρούσα εργασία   του Δρ. Απόστολου Αρβανίτη, στο 11° ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ το οποίο  διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη, στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕ.Δ.Ε.Α.) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης από 14 έως 16 Μαρτίου 2018.

Σε εθνικό επίπεδο προτάθηκαν συνολικά 37 θέσεις υπόγειας αποθήκευσης διαφόρων μορφών ενέργειας, και πιο συγκεκριμένα

(α) μια «σχεδιασμένη» θέση για μετατροπή του εξαντλημένου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Kavala σε υπόγεια αποθήκη φυσικού αερίου και (β) 36 «δυνητικές» περιοχές που αφορούν θέσεις και γεωλογικές δομές για ενδεχόμενη αποθήκευση φυσικού αερίου, υδρογόνου, πεπιεσμένου αέρα, θερμικής ενέργειας και αντλησιοταμίευση νερού.

Όλες οι προτάσεις των 36 δυνητικών θέσεων αποθήκευσης συνιστούν αρχικά σενάρια βασιζόμενες στην υπάρχουσα γνώση των τοπικών και περιφερειακών γεωλογικών συνθηκών.Χρειάζεται να γίνουν περαιτέρω ενέργειες ωρίμανσης και ενδεχομένως επέκτασης των δυνατοτήτων, με επιβεβαίωση της καταλληλότητας των προτεινόμενων θέσεων και των αναμενόμενων χωρητικοτήτων, διερεύνηση εναλλακτικών δυνατοτήτων στους ίδιους ταμιευτήρες ή και επέκταση του δυναμικού βάσει της χαρτογράφησης της ευρύτερης περιοχής και εκτίμησης.

[Επιμέλεια: Π. Τζεφέρης]